TOHUMLAMA SONRASI İNEKLERE UTERUS İÇİ METRİNEW UYGULAMASININ GEBELİK ORANINA ETKİSİ

Giriş

 Sütçü inek yetiştiriciliğinde ilk tohumlamada fekondasyon oranı, bazı koşullara göre küçük farklılıklar göstermesine rağmen, ortalama % 50-60 oranındadır.Başka bir deyişle, her tohumlamada ineklerin %60'ından buzağı elde edilebilirken %40'ında başarısız kalınmaktadır.Bu hayvanlardan %10-15'inde ovumun fertilize olmadığı, %15-20'sinde erken embriyonik ölümlerin (<13 gün) şekillendiği, %10'unda geç embriyonik ölümlerin görüldüğü ve fötal ölemlerin ise %5'lik bir oran oluşturduğu belirlenmiştir.Gözlemlere göre klink olarak herhangi bir bozukluğa rastlanmayan ineklerde ilk üç tohumlamada fekondasyonun şekillenmemesinin sebepleri  açık değildir ya da spontan olarak iyileşme şekillenmektedir. Bu durum repeat breeder sorunun geçici olduğu ve her tohumlamada gebelik yönünden şans bulunduğu hipotezini desteklemektedir.Ancak doğum ile yeni gebelik arasındaki sürenin uzamasının getireceği ekonomik kayıplar göz önünde tutularak çeviren ineklerin vakit geçirmeden ele alınmasında yarar vardır. (Alaçam,1997)
  Subklinik endometritisler ineklere repeat breeder sorunun önemli nedenlerinden bir tanesidir.Subklinik  endometritisler belirgin bir klink belirti göstermezler ve seksüel siklusta herhangi bir değişime neden olmazlar Yangı endometrium ile sınırlı kalır, çoğu kez rektal palpasyon ile tanı konulamaz.Vaginal akıntı görülmez.Uterusun mikrobiyolojik muaynesinde bazen mikroorganizma üremeyebilirbilir.Subklinik endometritisin doğru tanısı uterus biyopsi örneklerinin histopatolojik muaynesi ile konulabilir (Apaydın ve ark,1991a;Apaydın ve ark. 1991b; Manspeaker,1998).
  Postpartum uterus enfeksiyonuna yol açan organizmalar genelikle penisilline duyarlıdır ancak buzağılama sonrası ilk birkaç hafta sırasındaki bakteriyel kontaminasyon lokal olarak uygulanmış olan ilacı etkisiz kılan penisilinaz üretir. Postpartum 30.gün itibariyle bu organizmalar genellikle elimine edilir ve bu zamandan sonra penisilin ile intrauterin tedavi daha etkili olmaktadır (Olson ve ark. 1984).Sığırlarda endometritisin intrauterin olarak yapılan tedavisinde benzatin cephapirin kullanımı önerilmektedir.

  Materyal ve Metot
  Çalışma Kırklareli'nin Lüleburgaz ilçesine bağlı köylerde, 44 baş Holstein inek üzerinde yürütüldü.İnekler 3-8 yaş  arasında olup en az bir doğum yapmış hayanlar arasında random yöntemiyle seçildi.Çalışmaya alınan hayvanların bandırma, bakım ve beslenme koşullarında herhangi bir değişiklik yapılmadı.
  Çalışma materyali 22 baş inekten oluşan iki gruba ayrıldı. Birinci gruptaki ineklere (tedavi grubu), suni tohumlamadan 24 saat sonra intrauterin olarak Cephapirin (Metrinew) enfüze edildi.Diğer gruptaki 22 inekte ise (Kontrol grubu) suni tohumlamadan sonra herhangi bir uygulama yapılmadı.
  Her iki grupta bulunan ineklerde, 20-24 gün sonra östrus kontrolleri yapıldı.Tohumlamaları izleyen 35.günde rektal ultrasonografi ile gebelik durumları ve gebe kalma oranları belirlendi.

  Sonuçlar ve Tartışma
  Tedavi ve kontrol grubu hayvanlaarından elde edilen gebelik oranları Tablo 1'de verilmiştir.Tedavi grubundaki ineklerde %63.63 kontrol grubu ineklerinde ise %45.45 gebelik oranı elde edilidi.

 

Tablo 1.Çalışma gruplarının karşılaştırılması
GRUPLAR n Gebe kalan inek sayısı (n) Gebelik oranı (%)

Tedavi grubu

22 14 63.63
Kontrol grubu 22 10 45.45

 

  İntrauterin antibiyotik-antiseptik uygulamarından sonraki önemli bir komplikasyon corpus luteum süresinin aksaması ve
dolayısıyla siklus süresinin etkilenmesidir. Bu konuda, Küplülü ve ark. (1993), 69 baş repeat breeder ineğe, çeşitli antiseptik
ve antibiyotikleri intrauterin olarak uygulamışlar ve östrüs evresindeki uygulamarın siklus süresini etkilemediği 4.günde yapılanların siklus süresini kısalttığını, 15.gündekilerin ise siklusu uzattığını belirlemişlerdir.Sunulan çalışmada ineklerde birbirini izleyen periyodik östrüsler 20-24 günlerde şekillenmiştir. Uygulamaların östrüsün hemen bitiminden sonra yapılmış olması corpus luteumun formasyonu ve siklusların süresi üzerinde olumsuz bir etki göstermemiştir.
  Cephapirin (Metrinew) birinci jenerasyın sefalosporindir. Gram + ve gram - organizmalara karşı geniş spektrumlu aktivitesi vardır. Cephapirin (Metrinew) beta-laktamazlara penisilinlerden daha dirençlidir bu nedenle metisilin-resistant stafilokoklar hariç stafilokoklara karşı  etkildir. Ayrıca Cephapirin (Metrinew) bakterisidal etkisini hücre duvarı sentezi inhibe ederek gösterir. Sadece aktif olarak büyüyen hücrelerde etkilidir. Bu yönü ile de Metrinew subklinik endometritislerden kaynaklanan infertilite olgularında ön plana çıkmaktadır.

KAYNAKLAR
1)ALAÇAM E (1997), Sığırlarda dölverimi ve sorunları,Sığır hastalıkları, Ed:E.Alaçam, M.Şahal, Ankara,Medisan Yayınevi, 325-388
2)APAYDIN AM,KALKAN C,ÖCAL H,DEVECİ H, TİMURKAN H (1991a).İneklerde endometritisin gentamsinle tedavisi üzerine çalışmlar.Y.Y.Ü. Vet.Fak.Derg. 2 (1-2): 37-42
3)APAYDIN AM,ÖZERH,KALKAN C, ÖZAL H, BOSTANCIOĞLU H,ERÖKSÜZ Y, (1991b).İnfertil ineklerde endometritisin klinik muayene ve biyopsi ile teşhisi üzerine çalışma.Y.Y.Ü. Vet.Fak.Derg., 2,(1-2) : 81-95
4)MANSPEAKER JE (1998).Metritis and Endometritis. Erişim: (http://www.inform.umd.edu./EdRes/Topic?AgrEnv/ndd/METRITIS AND ENDOMETRITIS.HTML) Erişim tarihi:06.10.98.
5)Olson, J.D.;Ball, L.;Mortimer, R.G. (1984): Therapy of postpartum uterine Infections.Theriogenology, P:170.
6)KÜPLÜLÜ, Ş.,VURAL,R.GÜVEN, B.,KILIÇOĞLU, Ç.,İZGÜR H.(1993) Dönen (repeat breeder) ineklerde
intrauterin uygulamarın siklus uzunluğuna v  fertiliteye etkisi.Ankara Üniversitesi Vet.Fak.Derg., 40 (1):49-63.