DANALARDA MİDE-BARSAK NEMATODLARI'NA KARŞI PASTA FORMUNDA OKSFENDAZOL+OKSİKLOZANİD PREPARATININ (PASTHELMİN/ALKE) ETKİSİ


Önder AYTEKİN
Uzm.Veteriner Hekim, AyVet Veteriner Kliniği-Elazığ
2007

--  SAHA ÇALIŞMASI  --

 

 

GİRİŞ


    Ruminantlarda mide-bağırsak nematodlarının yetişkinlerde verim kaybı, gelişmekte olanlarda ise gelişme geriliği yaptığı bilinmektedir. Bu nematodların kontrolünde, antihelmintiklerden Oksfendazol ve Oksiklozanid içeren sinerjistik preparatlar sık olarak  kullanılmakta; bu uygulamaların üretime olumlu etkileri görülmektedir (1,2). Antihelmintik  ilaçların gelişen paraziter rezistans ve etkilerinin zamanla azalması nedeniyle, sinerjistik kombinasyonları ve hedef parazite daha fazla etkiyebilecek biyoyararlanımı yüksek formülasyonları geliştirilmekte ve kulanılmaktadır (3).


     Antihelmintik preparatların formulasyonlarındaki çözünürlük ve membran permeabilite (geçirgenlik) yeteneği biyoyararlanımını doğrudan etkilemektedir. Preparatın sindirim kanalından geçişi sırasında, biyoyararlanımı emilimine; emilimi ise çözünme ve permeabilite özelliğinin olmasına bağlıdır. Düşük miktarda çözünebilen preparatlar sindirim kanalı geçişi sırasında yeteri kadar emilemez; bazıları ise çözünebilmesine rağmen permeabilite özelliği zayıfsa emilmeden dışarı atılırlar(4,5).


     Antihelmintiklerin suda çözünebilir polietilenglikol veya polivinilpirolidon gibi taşıyıcılarla formüle edilmeleri çözünürlüklerini, dolayısıyla biyoyararlanımlarını artırmaktadır(6).  Benzimidazol grubu antihelmintiklerin suda düşük miktarda çözünmeleri ve sindirim kanalından zayıf emilimleri, antiparaziter etkinliklerini azaltmaktadır. Benzimidazol grubunun çözünürlük ve emilim özelliğini artırmak, surfaktan ajanların kullanıldığı formulasyonlarla mümkün olmaktadır. Surfaktan ajanlar membran permeabilitesini artırmaktadırlar(7).  Surfaktan pasta formunda anthelmintiklerin diğer ilaç formlarına göre  mide-bağırsak nematod parazitemilerinde daha etkili olduğu görülmüştür (7,8,9)

    Bu çalışmada  pasta formundaki Oksfendazol+Oksiklozanid preparatı (PASTHELMİN-Alke İlaç) ile piyasada bulunan Oksfendazol+Oksiklozanid içeren antiparaziter tabletlerden biri kullanılarak , oral pastanın mide-barsak nematodlarına etkisi, tabletle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.


MATERYAL ve METOD


     Elazığ ili Merkez ilçesi Yenice, Bahçekapı, Acıpayam, İkitepe köylerinde bulunan,     4-12 aylık yaşta, ekstansif yetiştirme teknikleri uygulanan, 62 adet erkek ve dişi dana çalışmanın materyalini oluşturdu.


     62 adet danadan parazitemili olanları saptamak üzere rectumdan girilerek dışkı örneği alındı. Dışkı örneği alınan hayvanların adresi, sahibi, yaşı, ırkı, cinsiyeti ve kulak küpe numaraları kaydedilerek, her örneğe bir numara verildi.


      Örnekler alındıktan 1 gün sonra inceleneceği için , örnekler +4 C’de buzdolabında muhafaza edildi.


    Alınan 62 adet dışkı örneğinden, doymuş tuzlu suda flotasyon (yüzdürme) yöntemiyle hazırlanan preparatlar 10X objektifle mikroskopta incelendi. 62 adet hayvandan 40 tanesinde nematod yumurtalarına ve çoğu preparatta Eimeria oocystlerine rastlandı. Görülen nematod yumurtaları dolayısıyla  kalitatif olarak parazitemi tespit edildi. Uygulanacak olan antihelmintik preparatların bölgemizde sık görülen mide-bağırsak nematodlarına etkili olduğu bilindiğinden, görülen nematod yumurtalarında tür tanımlanması yapılmadı.


    40 adet nematod parazitemili hayvandan 30 tanesine Pasta –PASTHELMİN- ( 20kg CA için 1 doz = Oksfendazol 100mg+Oksiklozanid 275mg), 10 tanesine TABLET (20kg CA için ½ tablet = Oksfendazol 56mg+Oksiklozanid 300mg) oral olarak uygulandı. Dozlar, pasta ve tablet formu ilaçların üretici prospektüs tavsiye bilgilerine göre, kilo ölçer metre-Rondo® ile canlı ağırlıkları ölçülerek uygulandı.


      Pasta (PASTHELMİN) ve Tablet uygulaması yapılan hayvanlardan, uygulamadan 22 gün sonra tekrar dışkı örneği alınarak, yine flotasyon (yüzdürme) metoduyla incelenerek kalitatif parazitemi bakıldı. Çalışmanın materyalini oluşturan hayvanlar, yetiştiricilere ait olduklarından,  nekropsi yöntemiyle sindirim kanalında nematodlara bakılamadı.

BULGULAR


     Pasta (PASTHELMİN) ve klasik tablet uygulanan 40 adet hayvandan, uygulamadan 22 gün sonra alınan dışkı örneklerinde, inceleme sonucu 15 tanesinde nematod yumurtalarına tekrar rastlandı. Yani 15 adet hayvanda kalitatif olarak paraziteminin devam ettiği görüldü. Uygulama yapılan hayvanların 25 tanesinde ise nematod yumurtalarına rastlanmadı ve paraziteminin sona erdiği kararına varıldı.


     Pasta (PASTHELMİN) uygulanan 30 adet hayvandan 23 tanesinde nematod yumurtalarına rastlanmadı; 7 tanesinde ise nematod yumurtaları tekrar görüldü.


     Klasik tablet uygulanan 10 adet hayvandan 2 tanesinde nematod yumurtalarına rastlanmadı; 8 tanesinde ise nematod yumurtaları tekrar görüldü.


Aşağıdaki tabloda Pasta (PASTHELMİN) ve klasik Tablet karşılaştırması yapılmıştır.

 

 

 

Toplam

Uygulamadan 22 gün sonra parazitemi tespit edilen

Uygulamadan 22 gün sonra parazitemi tespit edilmeyen

Kalitatif

Başarı

%

PASTHELMİN uygulanan hayvanlar

30

7

23

%76,6

Klasik TABLET uygulanan hayvanlar

10

8

2

%20

 

      Ayrıca Pasta (Pasthelmin) ve tablet uygulanan hayvanların , ilaç uygulama sırasında ölçülen canlı ağırlıkları, 3 ay sonra tekrar ölçülecek ve canlı ağırlık artış oranları da ortaya çıkacaktır.
 

TARTIŞMA ve SONUÇ


    Antihelmintik uygulamasından 22 gün sonra alınan dışkı örneklerinin incelenmesi sonucunda ortaya çıkan ilaç formları arasındaki tedavi başarısı farkı çok fazla olarak görüldü. Bu farkın sebebinin, antihelmintik formülasyonlarının çözünebilme, permeabilite ve emilim özelliklerine bağlı olduğu kanısına varılmıştır.


    Son yıllarda dünyada, nematodal paraziter kontrolde yeni ilaç formlarının kullanılması ve antihelmintik biyoyararlanımının artırılması yönünde çalışmalara ait literatürlerin (3,4,5,6,7,8,9) de desteklediği gibi, surfaktan pasta formundaki oksfendazol+oksiklozanid preparatının tablet formuna göre yaklaşık 4 kat daha fazla etkinliğe sahip olduğu görülmüştür.


    Sonuç olarak, pasta formunda oksfendazol+oksiklozanid preparatının (Pasthelmin), mide-bağırsak nematodlarına karşı, tablet formu oksfendazol+oksiklozanid preparatına göre daha etkili olduğu kanısına varılmıştır.

 

 

KAYNAKLAR
1-    Spence SA, Fraser GC, Dettmann EB, Battese DF. Production responses to internal parasite control in dairy cattle. Aust Vet J. 1992 Sep; 69(9):217-20
2-  Spence SA, Fraser GC, Chang S. Responses in milk production to the control of gastrointestinal nematode and paramphistome parasites in dairy cattle. Aust Vet J. 1996;74: 456-459
3-    Gayral P, Peters W. Innovation in antiparasitic agents. Ann Parasitol Hum Comp. 1991;66 Suppl 1:61-3
4-  Sutton SC. Companion animal physiology and dosage form performance. Adv Drud Deliv Rev. 2004 Jun 23; 56(10):1383-98
5-  Hennessy DR, Prichard RK. The role of absorbed drug in the efficacy of oxfendazole against gastrointestinal nematodes. Vet Res Commun. 1981 Sep; 5(1):45-9
6-    Mallick S, Sahoo A, Mitra SS. Preparation, physicochemical characterization and drug release studies of albendazole solid dispersions. Bol Chim Farm. 2003 May; 142(4):180-6
7-     Virkel G, Imperiale F, Lifschitz A, Pis A, Alvarez A, Merino G, Prieto J, Lanusse C. Effect of amphiphilic surfactant agents on the gastrointestinal absorption of albendazole in cattle. Biopharmaceutics&Drug Disposition 2003 Feb; 24(3):95-103
8-    Courtney CH, Shearer JK, Zeng QY, Arther RG. Efficacy of febantel paste against naturally acquired gastrointestinal nematodes of cattle. J Am Vet Med Assoc. 1988 Sep 15; 193(6):665-7
9-      Stuedemann JA, Ciordia H, Arther RG. Anthelmintic efficacy of febantel paste in naturally infected calves. Vet Parasitol. 1990 Apr; 35(4):341-7